Erik van Hal was bijna 20 jaar verkeersplanoloog in Eindhoven toen hij een jaar geleden met vervroegd pensioen ging. Tijdens het voetgangerscongres laat hij tijdens een walkshop zien hoe hij in de laatste jaren van zijn werk de voetganger op 1 zette. “Het is mogelijk om van een autostad een voetgangersstad te worden.”
Om goed te weten waarom de voetganger wel wat meer aandacht verdiende in Eindhoven, is het goed eerst te weten hoe de stad is gegroeid. “Eindhoven bestaat als stad nog maar ruim honderd jaar”, zegt Van Hal. “In 1891 vestigde Philips zich in Eindhoven en daarna begon de stad te groeien. In 1920 werd ‘groot’ Eindhoven gevormd, samen met de omliggende dorpen. Na twee bombardementen in de Tweede Oorlog is Eindhoven in de wederopbouwperiode echt groot geworden.”
“De auto was in die jaren het belangrijkste. Er zijn brede banen aangelegd; de Kennedylaan, bijna een snelweg tot aan het station, Fellenoord staat daar weer dwars op. Kortom, Eindhoven was een vrij autogerichte stad. Veel mensen hebben ook het beeld van een stad vol auto’s.”
Erik van Hal “Maar in 2010 ontstond er wel een kentering. Met stedebouwkundige Herman Kerkdijk heb ik toen de basis gelegd voor een nieuw verkeersplan. Toen hebben we de vraag gesteld: wat voor een stad moet Eindhoven worden? Dat is toen een van de eerste verkeersplannen van Nederland geworden waarin de voetganger echt werd benoemd.”
Voorrang voor de voetganger
Het was het begin van een aantal verschillende projecten waarbij de voetganger voorrang kreeg – en die tijdens de walkshop op het programma staan. “De Vestdijk is er één van”, vertelt Van Hal. “Het is de herinrichting van de centrumring, waarbij we rijbanen hebben weggestreept, een goede fietsstructuur hebben aangelegd en betere loopruimte hebben gemaakt.”
Er zijn steden waar wel door het centrum gefietst mag worden. “Wij hebben gezegd; als er nu een plek mag zijn waar de voetganger de baas is, is het de binnenstad. Dus wij hebben dat niet gedaan. We hebben er een echt voetgangersgebied van gemaakt.”
Vlakbij vertrekpunt De Kazerne heeft Van Hal nog aan een experiment in samenwerking met bewoners gestart. Daar zijn twee bruggen over de Dommel afgesloten en is eenrichtingsverkeer ingevoerd in verschillende tijdelijke oplossingsrichtingen. Met bewoners en belanghebbenden wordt gekeken wat de beste oplossing is. “Daar hebben we een guerrilla-achtige oplossing voor gevonden, met gekleurde elementen in het straatbeeld.”
Leren van de praktijk
Zo heeft Van Hal ruim 20 jaar aan de stad kunnen sleutelen. “Daar ga ik dus over vertellen, gewoon aan de hand van de praktijk buiten. We lopen langs een aantal karakteristieke punten waarbij ik uitleg hoe die zijn ontstaan en waarom wij voor deze oplossing hebben gekozen.”
Wat hoopt Van Hal de deelnemers mee te geven als zij weer terug gaan naar hun eigen werkplek? “Dat we in grote lijnen allemaal dezelfde ambities en doelen nastreven, maar dat de context natuurlijk altijd verschillend is. Je moet het doen met de situatie die er is. Is de politiek voor of is die tegen? Daar moet je je pad in vinden. Maar het is dus mogelijk om van een autostad een voetgangersstad te worden. Het kan.”
